Η λοταρία της γέννησης σε αριθμούς

Τέσσερις ομάδες χωρών

Η Παγκόσμια Τράπεζα χωρίζει τις χώρες σε τέσσερις ομάδες ανάλογα με το εισόδημα ανά κάτοικο: χαμηλό, χαμηλό-μεσαίο, ανώτερο-μεσαίο και υψηλό. Είναι αδρό εργαλείο. Κάθε ομάδα έχει πλούσιες και φτωχές οικογένειες, και μια χώρα αλλάζει ομάδα όταν ένας μόνο αριθμός περνά ένα όριο. Για μια πρώτη ματιά στον κόσμο, όμως, λειτουργεί καλά.

Ο πίνακας συγκρίνει τις ομάδες με πέντε μέτρα: πόσο ζουν οι άνθρωποι, πόσα παιδιά πεθαίνουν πριν από τα πέντε τους χρόνια, πόσα χρόνια πήγαν σχολείο οι ενήλικες, πόσοι από αυτούς ξέρουν γραφή και ανάγνωση και πόσα παράγονται ανά κάτοικο. Κάθε αριθμός είναι ο μέσος όρος ολόκληρης της ομάδας, σταθμισμένος με τον πληθυσμό· η παιδική θνησιμότητα σταθμίζεται με τις γεννήσεις.

Τα χρόνια σχολείου είναι ο μέσος όρος για ενήλικες άνω των 25 ετών, οπότε περιγράφουν τη γενιά των γονιών περισσότερο από τα σημερινά παιδιά. Το ΑΕΠ ανά κάτοικο είναι η αξία όλων όσων παράγει μια χώρα, διαιρεμένη με τον πληθυσμό της και προσαρμοσμένη στις τιμές. Δεν είναι αυτό που παίρνει στα χέρια της μια οικογένεια. ≈ εν μέρει εκτίμηση: για ορισμένες χώρες της ομάδας δεν υπάρχει δημοσιευμένο νούμερο (για παράδειγμα, ο γραμματισμός δεν μετριέται στις περισσότερες πλούσιες χώρες) και στα δεδομένα υπάρχει εκτίμηση.

Ανάμεσα στην πιο φτωχή και την πιο πλούσια ομάδα, το προσδόκιμο ζωής διαφέρει κατά 15,2 έτη. Ένα παιδί που γεννιέται σε χώρα χαμηλού εισοδήματος έχει 13 φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνει πριν από τα πέντε του χρόνια απ᾽ ό,τι ένα παιδί από χώρα υψηλού εισοδήματος. Οι ενήλικες στις φτωχές χώρες πήγαν σχολείο κατά μέσο όρο 4,5 έτη, στις πλούσιες 12,8 έτη.

Πού γεννιούνται 100 μωρά

Πάρε τώρα 100 μωρά που γεννήθηκαν την ίδια μέρα και δες σε ποια ομάδα χωρών γεννήθηκε το καθένα.

• Χώρες χαμηλού εισοδήματος 19
• Χαμηλότερο μεσαίο εισόδημα 46
• Ανώτερο μεσαίο εισόδημα 25
• Υψηλό εισόδημα 10

Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος έχουν το 9,4% των ανθρώπων του κόσμου, αλλά το 19% των γεννήσεων. Οι χώρες υψηλού εισοδήματος έχουν το 17% των ανθρώπων και το 9,4% των γεννήσεων. Εκεί όπου τα εισοδήματα είναι χαμηλότερα, οι οικογένειες τείνουν να είναι μεγαλύτερες, οπότε ένα νεογέννητο είναι πιο πιθανό να βρεθεί σε φτωχή χώρα από ό,τι ένας τυχαίος άνθρωπος.

Για το παιχνίδι αυτό έχει άμεση σημασία. Το 1in8B επιλέγει τη χώρα σου με βάση τις γεννήσεις και όχι τον πληθυσμό, άρα αυτές είναι και οι δικές σου πιθανότητες.

Ποιοι δεν φτάνουν τα πέντε χρόνια

Παγκοσμίως, περίπου 3,7 στα 100 παιδιά πεθαίνουν πριν από τα πέμπτα γενέθλιά τους. Με 132 εκατομμύρια γεννήσεις τον χρόνο, αυτό κάνει περίπου 4,94 εκατομμύρια παιδιά. Οι θάνατοι αυτοί κατανέμονται πολύ άνισα. Εδώ είναι 100 από αυτούς, ανά ομάδα της χώρας όπου συμβαίνουν:

• Χώρες χαμηλού εισοδήματος 34
• Χαμηλότερο μεσαίο εισόδημα 56
• Ανώτερο μεσαίο εισόδημα 9
• Υψηλό εισόδημα 1

Οι χώρες χαμηλού και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος έχουν το 66% των γεννήσεων του κόσμου και το 89% των θανάτων μικρών παιδιών. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος περίπου 0,5 στα 100 παιδιά πεθαίνουν πριν από τα πέντε· στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, 6,5 στα 100.

Το 74% αυτών των θανάτων συμβαίνει τον πρώτο χρόνο ζωής. Είναι και αυτοί που μειώνουν περισσότερο το προσδόκιμο ζωής: ένας θάνατος στη βρεφική ηλικία κατεβάζει τον μέσο όρο μιας χώρας όσο πολλοί θάνατοι στα γηρατειά.

Τα μεγαλύτερα χάσματα ανάμεσα στις χώρες

Οι μέσοι όροι των ομάδων εξομαλύνουν πολλά. Ανάμεσα σε μεμονωμένες χώρες η απόσταση είναι μεγαλύτερη. Ο πίνακας δείχνει την υψηλότερη και τη χαμηλότερη τιμή κάθε μέτρου ανάμεσα σε 186 χώρες. Τιμές που είναι εκτιμήσεις και όχι δημοσιευμένα στατιστικά έχουν αφεθεί έξω.

Ένα μωρό που γεννιέται στο Χονγκ Κονγκ μπορεί να περιμένει να ζήσει 85,5 έτη· στη Νιγηρία, 54,6 έτη. Η διαφορά είναι 30,9 έτη.

Στη Νιγηρία, περίπου 12 στα 100 παιδιά πεθαίνουν πριν από τα πέντε· στο Χονγκ Κονγκ, 0,2 στα 100. Οι ενήλικες στη Γερμανία πήγαν σχολείο κατά μέσο όρο 14,3 έτη, ενώ στον Νίγηρα 1,4 έτη. Το ΑΕΠ ανά κάτοικο διαφέρει κατά 131 φορές: 163.400 $ στη Σιγκαπούρη έναντι 1.250 $ στο Μπουρούντι.

Στο ένα άκρο βρίσκονται συνήθως μικρά, πολύ πλούσια μέρη, στο άλλο μερικές από τις φτωχότερες χώρες. Τα περισσότερα μωρά γεννιούνται κάπου στη μέση, γι᾽ αυτό για τις πιθανότητες ενός τυπικού νεογέννητου οι μέσοι όροι των ομάδων λένε περισσότερα από τα ρεκόρ.

Η ίδια ομάδα, διαφορετικές ζωές

Το εισόδημα εξηγεί πολλά, αλλά όχι όλα. Η χώρα Ινδία και η χώρα Νιγηρία είναι και οι δύο χώρες χαμηλού μεσαίου εισοδήματος. Το προσδόκιμο ζωής στην Ινδία είναι 72,3 έτη, στη Νιγηρία 54,6 έτη. Από 100 παιδιά, 2,7 πεθαίνουν πριν από την ηλικία των πέντε ετών στην Ινδία και 12 στη Νιγηρία.

Το ίδιο ισχύει για τις χώρες Μπανγκλαντές και Πακιστάν, από την ίδια ομάδα: το προσδόκιμο ζωής είναι 75 έτη και 67,9 έτη, και 3,1 και 5,6 παιδιά στα 100 πεθαίνουν πριν από τα πέντε.

Εμβολιασμοί, καθαρό νερό, φροντίδα στη γέννα, συγκρούσεις, θέση των γυναικών: πολλά από όσα διαμορφώνουν αυτούς τους αριθμούς δεν μετριούνται με το εισόδημα. Μέσα σε κάθε χώρα υπάρχουν επίσης χάσματα, ανάμεσα σε περιοχές, σε πόλεις και χωριά, σε πλούσιες και φτωχές οικογένειες. Τα δεδομένα μας είναι μέσοι όροι χώρας, οπότε δεν μπορούν να τα δείξουν.

Τι λένε αυτοί οι αριθμοί και τι δεν λένε

Κάθε αριθμός εδώ είναι μέσος όρος εκατομμυρίων ανθρώπων. Περιγράφει πιθανότητες, όχι τη μοίρα ενός συγκεκριμένου παιδιού. Πολλά παιδιά που γεννιούνται στις φτωχότερες χώρες μεγαλώνουν υγιή και ζουν πολλά χρόνια, και κάποια παιδιά που γεννιούνται σε πλούσιες χώρες δεν τα καταφέρνουν.

Τα στοιχεία είναι επίσης ένα στιγμιότυπο: η πιο πρόσφατη τιμή για κάθε χώρα, κυρίως για τα έτη 2023–2025. Δεν δείχνουν πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα. Για αυτό χρειάζονται μακριές χρονοσειρές ανά έτος, και τα δεδομένα μας δεν τις περιέχουν.

Αυτή είναι η ιδέα πίσω από το 1in8B. Το παιχνίδι επιλέγει τη χώρα σου όπως κατανέμονται οι πραγματικές γεννήσεις και μετά ζει μια ζωή με τις πιθανότητες αυτής της χώρας. Μία ζωή είναι μια ιστορία, όχι στατιστική. Μετά από μερικές ζωές, τα χάσματα σε αυτούς τους πίνακες αρχίζουν να γίνονται αισθητά.

Πηγές

Όλα τα νούμερα υπολογίζονται από τα ίδια δεδομένα που χρησιμοποιεί το παιχνίδι: τους World Development Indicators της Παγκόσμιας Τράπεζας (έκδοση 8 Οκτωβρίου 2026) και τις πηγές παρακάτω. Οι τιμές που είναι εκτιμήσεις και όχι δημοσιευμένα στατιστικά δεν συμμετέχουν στις συγκρίσεις «υψηλότερο» και «χαμηλότερο».

• Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση, άνδρες και γυναίκες: ΟΗΕ, World Population Prospects 2024, μέσω των World Development Indicators της Παγκόσμιας Τράπεζας (SP.DYN.LE00.MA.IN, SP.DYN.LE00.FE.IN), 2024.
• Θνησιμότητα παιδιών κάτω των 5 ετών: UN IGME, μέσω WDI (SH.DYN.MORT), 2024.
• Μέσα έτη εκπαίδευσης ενηλίκων 25 ετών και άνω: UNDP, Έκθεση Ανθρώπινης Ανάπτυξης 2025 (δεδομένα του 2023).
• Ποσοστό γραμματισμού ενηλίκων 15 ετών και άνω: Ινστιτούτο Στατιστικής της UNESCO, μέσω WDI (SE.ADT.LITR.ZS).
• ΑΕΠ ανά κάτοικο σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης, σε τρέχοντα διεθνή δολάρια: Παγκόσμια Τράπεζα, WDI (NY.GDP.PCAP.PP.CD), 2025· για λίγες χώρες το ΔΝΤ.
• Συνολικός δείκτης γονιμότητας (παιδιά ανά γυναίκα): ΟΗΕ, World Population Prospects 2024, μέσω WDI (SP.DYN.TFRT.IN), 2024.
• Ομάδες χωρών ανά εισόδημα: ταξινόμηση της Παγκόσμιας Τράπεζας για το οικονομικό έτος 2027.
• Πληθυσμός: WDI (SP.POP.TOTL), 2025.
• Γεννήσεις ανά έτος: πληθυσμός επί το ακατέργαστο ποσοστό γεννήσεων, WDI (SP.DYN.CBRT.IN), 2024.

Διάβασε ακόμα

• Πόσο θα ζήσει ένα μωρό που γεννιέται σήμερα;
• Πού γεννιούνται σήμερα τα μωρά
• Ο κόσμος ως 100 άνθρωποι
• Πιθανότητες ανά χώρα